حسین نوش‌آذر

    نویسنده و روزنامه‌نگار. چندین مجموعه داستان و رمان از او منتشر شده. «نه دیگر تک، نه دیگر تاب» (نشر کتاب، آمریکا)، یک روز آفتابی (نشر ری‌را، آمریکا)، سفرکرده‌ها (نشر نی، تهران)، دیگر سایه‌اش زمین را سیاه نخواهد کرد (نشر مروارید، تهران). رمان جاده نوشته کورمک مک‌کارتی و چند رمان از ریچارد براتیگان را هم نشر مروارید به ترجمه او منتشر کرده.

    نمایه آثار:

     

    در خارج از ایران
    اجاره‌نشین بیگانه (نشر باران، سوئد) ۱۹۹۴
    تأملی بر تنهایی (نشر باران، سوئد) ۱۹۹۵
    دیوارهای سایه‌دار (انتشارات تصویر، آمریکا) ۱۹۹۶
    سر سفره خویشان (نشر باران، سوئد) ۱۹۹۷
    نه دیگر تک، نه دیگر تاب (نشر کتاب، آمریکا) ۱۹۹۹
    یک روز آفتابی (نشر ری‌را، آمریکا) ۲۰۰۱
    در ایران
    سفرکرده‌ها، نشر نی
    سایه‌اش دیگر زمین را سیاه نخواهد کرد، انتشارات مروارید
    ترجمه‌ها:
    جاده، کورمک مک‌کارتی، انتشارات مروارید
    پس باد همه چیز را با خود نخواهد برد، ریچارد براتیگان، انتشارات مروارید
    یک زن بدبخت، ریچارد براتیگان، انتشارات مروارید
    هیولای هاوکلاین، ریچارد براتیگان، انتشارات مروارید
    فصل‌نامه و جنگ:
    ۱۲ شماره فصل‌نامه ادبی سنگ (همراه با بهروز شیدا و عباس صفاری)
    خواب‌های جنوبی (انتشارات تصویر، آمریکا) ۱۲داستان از نویسندگان ایران

گفت‌‌و‌گو با مهرداد درویش‌پور:‌ «دی ۹۶ فروپاشی ترس بود»

۱۴ اسفند ۱۳۹۵

یک‌سال از دی ۱۳۹۶ می‌گذرد اما هنوز مسئولان ارشد جمهوری اسلامی و گروه‌های ناهمگون مخالف این نظام از اعتراض‌های خیابانی آن ماه حرف می‌زنند. اکثر مخالفان خیزش دی را نقطه عطفی در حیات سیاسی چهار دهه اخیر ایران می‌دانند، هرچند اقلیت اندکی نیز اعتراض‌های آن ماه را «واپس‌گرایانه» یا «ارتجاعی» توصیف می‌کنند. مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس و فعال سیاسی جمهوری‌خواه در گفت‌و‌گو با «زمانه» تأکید می‌کند که آن اعتراض‌ها «بی‌مانند» و «ساختارشکن» بود و «قطعاً نقطه‌عطفی در چهاردهه عمر جمهوری اسلامی است».


مهرداد درویش‌پور در یک‌سالگی دی ۹۶ به زمانه می‌گوید: «جامعه ایران پس از دی ۹۶ دائماً در اعتراض و اعتصاب بود،‌ با آن اعتراضات،‌ ایران به مسیری بازگشت‌ناپذیر وارد شد… هرچه زمان بیشتر می‌گذرد،‌ شاهد پیوستن هرچه بیشتر اصلاح‌طلبان به تحول‌طلبان و جمهوری‌خواهان هستیم که خواهان تغییر نظام به شکلی کم‌هزینه، مسالمت‌آمیز و بدون اتکا به قدرت خارجی هستند.» گفت‌و‌گو با او را بشنوید:

هفتم دی ۹۶ تجمعی در مشهد علیه گرانی شکل گرفت. هرچند شعارهای معترضان در ابتدا علیه حسن روحانی، رئیس‌جمهوری سر داده شدند، به زودی نوبت به بالاترین مقام حکومت نیز رسید. اما هیچ‌کس تصور نمی‌کرد این تجمع جرقه آتش اعتراض‌هایی باشد که در ۱۰ روز،‌ ۱۰۰ شهر ایران را درنوردید، از حاشیه گسترش یافت و به مرکز رسید، و در آنها فرودستان ــ طبقه‌ای که جمهوری اسلامی سنتاً پایگاه مردمی‌اش معرفی می‌کند ــ خواستار تغییر نظام شدند.

در یک سالی که گذشت اما حوادث گوناگونی رخ دادند. تحریم‌های آمریکا علیه ایران بازگشت، بحران اقتصادی تشدید شد، و جنبش کارگران و معلمان و کامیون‌داران به شکل حرکتی شورایی ــ سندیکایی و اغلب با ابزار اعتصاب و تجمع قوت گرفت. اعتراض‌ها به مشکلات زیست‌محیطی از جمله بی‌آبی، تبعیض جنسیتی و حجاب اجباری، تبعیض مذهبی، بی‌پاسخ‌ماندن مطالبات از موسسات مالی ورشکسته، بازداشت فعالان،‌ وضعیت دانشگاه‌ها،‌ … همچنان ادامه یافت. گروه‌های اپوزیسیون در خارج ایران بار دیگر نیرو گرفتند و ائتلاف‌های مختلفی تشکیل شد. طرفداران نظام پادشاهی و حامیان فرزند شاه پیشین نیز به صحنه رسانه‌های جریان غالب پا گذاشتند؛ با دعوی بازنمایی جنبش دی ماه.

درویش‌پور،‌ استاد جامعه‌شناسی در ملاردالن (سوئد) در گفت‌و‌گوی بالا در سالگرد این اعتراض‌ها به زمانه می‌گوید که «اعتراضات دی‌ماه نه فقط چالش کل نظام بلکه فروپاشی ترس بود» و حاصل فروپاشی ترس نیز ورود به دوره‌ای مستمر از اعتراض‌ها. در هر صورت، این جامعه‌شناس جمهوری‌خواه تأکید دارد که باید تفاوت‌ بین دی گذشته و اعتراض‌های پس از آن را نیز به رسمیت شناخت و نباید تصور کرد همین حالا به دوران انقلابی وارد شده‌ایم.

او توضیح می‌دهد که در میان ایرانی‌ها نباید تنها دو جریان سرنگونی‌طلب و خواهان حفظ نظام را در نظر گرفت. به گفته این فعال جمهوری‌خواه، عده بسیاری از روشنفکران و فعالان به جریان‌های تحول‌خواه و جمهوری‌خواه متکی هستند.

او دو نیروی مدعی اصلی اپوزیسیون خارجی را جمهوری‌خواهان و سلطنت‌طلبان با محوریت رضا پهلوی، فرزند شاه مخلوع ایران می‌داند. اما درباره گرایش حامیان نظام سلطنتی یا طرفداران پهلوی، نسبت به بازگشت اقتدار سنتی، ادبیات ناسیونالیستی، نداشتن نگاه انتقادی به دوران استبداد سلطنتی پیش از انقلاب ۵۷ و تکیه بر قدرت‌های خارجی‌ هشدار می‌دهد:

«این گرایش بر نوعی نوستالژی‌گرایی و [بازیابی] گذشته ازدست‌رفته استوار است که می‌تواند در شرایط استیصال از جذابیت زیادی هم در جامعه برخوردار باشد،‌ به ویژه اینکه رضا پهلوی و گروه‌های سلطنت‌طلب هیچ ابایی ندارند که از قدرت‌های بیگانه ــ چه آمریکا، چه عربستان، چه اسرائیل ــ کمک بگیرند. همچنین آنها وقتی جمهوری اسلامی را “رژیم اشغال‌گر” می‌خوانند، تو گویی این حکومت از دل همین جامعه برنیامده و حکومت بیگانه است؛ درحالی که درست است این حکومت با منافع ملی ایران دشمن است، اما از دل انقلاب ۵۷ درآمده.»

درویش‌پور با انتقاد از رفتارهای سرکوب‌گرانه برخی حامیان جریان‌ سلطنت‌طلب اپوزیسیون در شبکه‌های اجتماعی و توسل‌جستن آنها به روش‌های غیردموکراتیک همچون ترور شخصیت هشدار می‌دهد که «نباید به دنبال دامن‌زدن به خصومت بود،‌ هرچند به خاطر رقابت‌های سیاسی هرگز نباید توهم یکپارچه‌شدن اپوزیسیون را داشت».

به گفته او، دعوای گرایش‌های اپوزیسیون تنها بر سر شکل حکومت (جمهوری یا سلطنت) نیست، بلکه بر سر شیوه گذار است.

توصیه درویش‌پور در نهایت به اپوزیسیون تلاش برای ائتلاف فراگیر بر سر «چه نباید کردها» است: عدم اتکا به قدرت خارجی، انتخابات برای مجلس موسسان و تغییر قانون اساسی، حفظ یکپارچگی ایران، رفع استبداد دینی و رفع تبعیض‌ها.

سازمان ملل: هر روز ۲۳۸ زن به قتل می‌رسند

۳ بهمن ۱۳۹۵

دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC) اعلام کرد جرائم سازمان‌یافته و باندهای خلافکار مسئول اصلی ارتکاب قتل در جهان‌اند. بر اساس این گزارش تغییرات اقلیمی، سلاح گرم، مواد مخدر و الکل، نابرابری، بیکاری، بی ثباتی سیاسی و کلیشه‌های جنسیتی از عوامل دخیل در ارتکاب قتل در جهان‌‌اند. در سال ۲۰۱۷ در مجموع ۸۷ هزار زن به قتل رسیده‌اند. هر روز ۲۳۸ زن. بیش از نیمی از این زنان را شریک زندگی‌شان به قتل رسانده. به این ترتیب خانه که می‌بایست امن‌ترین مکان زندگی باشد، از ناامن‌ترین مکان‌هاست.

آنجلا می مسئول دفتر تحقیقات سازمان ملل در زمینه خشونت خانگی هنگام معرفی گزارش سازمان ملل (عکس: توییتر)

دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC) دوشنبه ۸ ژوئیه/۱۷ تیر گزارشی را در مورد آمارجهانی قتل منتشر کرد که نشان می‌دهد تعداد افرادی که در سراسر جهان به قتل رسیده‌اند پنج برابر تعداد کشته‌شدگان در درگیری‌های نظامی است و جرائم سازمان یافته مسئول ۱۹ درصد قتل‌هایی هستند که در سراسر جهان اتفاق می‌افتد. این گزارش می‌گوید:

«بر اساس داده‌های اطلاعاتی مربوط به  آمار جامع قتل ۲۰۱۸، که تکیه بر منابع و ارقام جدید و تکمیل‌شده دارند، دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل برآورد می‌کند که در سال ۲۰۱۷ تعداد ۴۶۴ هزار قتل عمد در سراسر جهان اتفاق افتاده است. بیشترین سهم قتل‌های عمد به قاره آمریکا می‌رسد که در آن ۳۷ درصد قتل‌های جهان ثبت شده است. آفریقا با فاصله نزدیکی ۳۵ درصد و یک سوم مقدار کل را به‌خود اختصاص داده است. به‌رغم جمعیت بالا آسیا درصد کمتر از یک چهارم و ۲۳ درصد را داشته و این رقم در اروپا به ۴,۷ درصد و در اقیانوسیه به ۰,۲درصد می‌رسد که کمترین نرخ قتل را ثبت کرده است».

برای مقایسه، تعداد کشته شدگان در مناقشات نظامی در زمان مشابه ۸۹ هزار نفر بوده است. پژوهش سازمان ملل درباره زمینه و جنسیت قربانیان قتل‌هایی که براثر جرائم سازمان یافته انجام شده‌اند می‌گوید:

«برآورد می‌شود که در فاصله سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷  سالانه نزدیک به ۶۵هزار قتل در رابطه با جرائم سازمان یافته و باندهای جنایتکار صورت گرفته است. ‍حدود ۹۵ درصد قربانیان کشته شده در جرائم سازمان‌یافته مَرد و کشورهایی که بیشترین تعداد قتل‌ها را شامل می‌شوند به ترتیب: باهاماس، السالوادور، هندوراس، کلمبیا، جامائیکا و پاناما هستند».

در سال ۲۰۱۷ در مجموع ۸۷ هزار زن به قتل رسیده‌اند. هر روز ۲۳۸ زن. بیش از نیمی از این زنان را شریک زندگی‌شان به قتل رسانده. به این ترتیب خانه که می‌بایست امن‌ترین مکان زندگی باشد، از ناامن‌ترین مکان‌هاست.

پراکندگی سنی قربانیان نیز پنج گروه را شامل می‌شود:

«به صورت جهانی مردان جوان بین ۱۵ تا ۲۹ سال با نرخ ۱۶,۶ در ۱۰۰هزار بیشتر از بقیه در معرض خطر به‌قتل ‌رسیدن قرار دادند. مردان ۳۰ تا ۴۴ سال با نرخ ۱۴,۷ نفر در ۱۰۰هزار نفر دومین گروه را تشکیل می‌دهند. خطر به‌قتل رسیدن برای مردان ۴۵ تا ۵۹ به ۱۰,۷ و ۶۰ سال به بالا به ۵,۶ کاهش می‌یابد. این رقم در پسران زیر ۱۵ سال نیز ۱,۲ از ۱۰۰هزار گزارش شده است. در مقابل زنان در تمام گروه‌های سنی با خطر کمتری برای به‌قتل رسیدن روبه‌رو هستند.

با این‌وجود پژوهش سازمان ملل از سایه انداختن ارقام و پراکندگی جنسیتی قتل‌های مرتبط با جرائم سازمان‌یافته بر قتل‌های مرتبط با خشونت خانگی خبر داده است که بیشتر قربانیان آن زنان و دختران هستند. طبق داده‌های این پژوهش قتل‌هایی که به‌دست شریک زندگی انجام شده‌اند یک چهارم قتل‌های جهان را تشکیل می‌دهند و حدود ۶۴ درصد افرادی که از این طریق جان خود را از دست می‌دهند زن هستند. این گزارش می‌گوید قتل‌های انجام شده توسط شرکای صمیمی متاثر از کلیشه‌های جنسیتی‌ست و به ندرت خود به خودی یا تصادفی انجام می‌شود. همچنین قتل‌ توسط شریک زندگی «اغلب گزارش نشده و نادیده گرفته می شود».

گزارش سازمان ملل به نقش محیط زیست و به صورت مشخص درگیری بر سر منابع و تغییرات مرتبط با افزایش دمای هوا نقش مهمی در افزایش نرخ قتل در جهان اشاره می‌کند:

«خشونت ناشی از کمبود منابع و درگیری بر سر توزیع منابع نشانگر بستری‌ست که در آن تامین منابع تجدیدپذیر مانند آب، جنگل‌ها، مزارع و مراتع برای برآوردن تقاضاها کافی نیست. به‌علاوه سیاست‌هایی که بر دسترسی به منابع طبیعی، استفاده از آن‌ها و مالکیت و مدیریت‌ منابع طبیعی حاکم هستند، می‌توانند محرک خشونت و درگیر در شرایطی باشند که برخی از گروه‌ها نسبت به طرد سیاسی، فساد و توزیع نابرابر منابع شکایت دارند. با این‌حال اتصال میان خشونت و محیط زیست هنوز به صورت کامل نمی‌تواند بستر جداگانه‌ای برای تحقیق محسوب شود و پژوهش‌هایی هستند که نتایج آن‌ها حاکی از آن است که مسائل مربوط به پیوند میان محیط زیست، جمعیت و خشونت تنها به کمبود منابع مربوط نمی‌شوند و از رابطه‌‌های قدرت نیز ناشی می‌شوند. یک تحقیق اخیر نشان می‌دهد حداقل ۲۰۰ مدافع محیط زیست در سال ۲۰۱۶ کشته شده‌اند.

سازمان ملل متحد همچنین خواستار اقدام فوری دولت‌ها برای مقابله با افزایش آمار جهانی قتل شده و بدین منظور علاوه بر جرایم سازمان یافته، به چندین عامل اصلی و موثر در این افزایش اشاره کرده که شامل سلاح گرم، مواد مخدر و الکل، نابرابری، بیکاری، بی ثباتی سیاسی و کلیشه‌های جنسیتی است.

یک ویدیو در متن برای نمونه